Performance Technology Lab #1 – focus op technologie

In het eerste Performance Technology Lab legden de verzamelde podiumkunstenaars een grote diversiteit aan onderzoek aan de dag, toegespitst op hun individuele artistieke parktijken. Toch vielen er ook trends en overlappingen te ontwaren: zo bleken video mapping en motion tracking populaire technieken. Begeleiders Gertjan Biasino (die ook met een eigen project in het lab bezig was) en Jason Malone van BeamSystems zoomen in op de technologie die in de verschillende onderzoeken centraal stond.

Marlyn Coetsier

Marlyn Coetsier

Foto © Rik Engelgeer

Biasino: ‘Het was bijzonder dankbaar om met Marlyn te werken omdat ze zich continu verbaasde over het feit dat er voor al haar ideeën een technische oplossing was (lacht). We moesten haar nieuwsgierigheid eerder indammen, door haar de vraag te stellen waar ze zich precies op wilde richten. We hebben met verschillend videomateriaal gewerkt, van stop-motion animatie tot videomateriaal van een echte baby. Maar omdat die baby nooit stilzit moest ik zijn bewegende hoofd in de video ‘stilzetten’ zodat de projectie op de juiste plaats blijft. De live-action beelden bleken wel het beste te werken: het leverde een mooi contrast met het materiaal van de poppenhoofden op, en je kunt subtiele gezichtsuitdrukkingen vangen die met stop-motion moeilijk na te bootsen zijn.’

Malone: ‘Marlyn kan nog een grote stap zetten door meer met geluid te werken; met behulp van vier audiopunten kun je een subtiele audiomix van babygehuil vrij precies in de ruimte ‘plaatsen’.’

Biasino: ‘Een vraag was ook: hoe kunnen we ervoor zorgen dat niet alle hoofden precies hetzelfde doen? Je kan bij voorbeeld dezelfde animatie een aantal keer in een beeld kopiëren, en die dan steeds met vertraging afspelen; of je kan verschillende filmpjes naast elkaar in een beeld zetten. We kwamen er echter achter dat hetzelfde filmpje er ook al heel anders uitziet als je het op verschillende hoofden projecteert.’


Cat Smits

Cat Smits

Foto © Mart Boudestein

Biasino: ‘Bij Cat liepen we ertegenaan dat de technologie die ze gebruikt eigenlijk niet geschikt is voor wat ze wil. De Kinect is als motion tracking device gemaakt voor de gamesindustrie, en is er op gericht om de bewegingen en positie van een of twee mensen in de ruimte te kunnen registreren. Het apparaat volgt zo met name het skelet van een performer en raakt bij Cats opzet in de war omdat ze de focus op grote maskers wil leggen, naast het feit dat er veel performers dicht bij elkaar staan.

Het is wel grappig om te zien dat de Kinect inmiddels meer voor kunstprojecten dan voor games wordt gebruikt, ik ken bijna geen enkele mediakunstenaar die er nog niet mee heeft gewerkt. Voor dit project schiet het dus echter tekort – Cat kan misschien beter met een infraroodsysteem werken, waarbij de maskers met verf behandeld worden die infrarood licht reflecteert waardoor het systeem alleen de maskers opvangt en daarmee preciezer de video mapping kan aansturen.’

Malone: ‘Ik heb haar ook nog geadviseerd om de maskers niet helemaal blanco te laten zijn, maar de contouren juist wat aan te zetten, zodat je voor het beeld niet alleen afhankelijk bent van de projectie.’


Mirthe Dokter

Mirthe Dokter

Foto © Jitske Nap

Biasino: ‘Mirthe wilde met tekeningen op papier, analoge overheadprojectie en digitale foto- en videobeelden een inhoudelijke combinatie maken. Ze heeft een hele periode geëxperimenteerd tot ze bij videomapping op een tekening terechtkwam, en dat klopte. Ze plaatste dan bij voorbeeld video van schildpadden in miniatuur op een getekend strand. Het was voor haar een hele fijne ontdekking dat je met verschillende videobeelden binnen één kader een collage kan maken. Dat was voor haar een trigger om haar documentaire op een ruimtelijke manier te monteren, waarbij ze als scenografie voor de uiteindelijke performance eigenlijk een installatie maakt. De technische uitdaging zit hem er vooral in hoe je de lichtsterkte van de verschillende projectoren op elkaar kan afstemmen, zodat het ene beeld bij voorbeeld in het andere overvloeit.

Het tweede onderdeel van haar onderzoek gaat over de aansturing – ze wil alles analoog en tactiel maken, zodat ze de wereld eigenlijk live voor haar publiek schept. We zijn daarom met een loopstation gaan werken waarmee ze de beelden zelf kan manipuleren. Het is inhoudelijk veel interessanter als je haar zelf steeds overal mee bezig ziet – ik heb haar daarom ook aangeraden om zelf schuiven en hendels te knutselen die meer op de fantasie werken dan de loopstation zelf.’


CJ P. Roxas en Lucinda Wessels

Lucinda-Wessels-(credits EYES2)

Foto © EYES2

Biasino: ‘CJ wist in eerste instantie nog niet zo goed waar ze moest beginnen qua technologie, dus Barry [van BeamSystems] en ik hebben eerst een uitleg gegeven over de verschillende soorten software op het gebied van video mapping, zodat zij kon kiezen welke het beste voor haar was. Ze koos uiteindelijk Isadora, dat is namelijk software waarmee je veel kan experimenteren en die vrij intuïtief is. Het is een heel grafische omgeving, je kan het behoorlijk naar je hand zetten. Ik werk zelf mee aan de ontwikkeling van Isadora naar aanleiding van een ontmoeting met de bedenker ervan enkele jaren geleden.

CJ en Lucinda wilden ook tracking proberen maar daar hadden we nu niet het juiste materiaal voor – ook voor hen zouden we een infrarood-setup nodig hebben. Daarom hebben ze nu vooral met video mapping gewerkt, en de aansturing daarvan: ze wilden ook met midicontrollers het beeld aansturen en live kunnen aanpassen. Je ziet wel dat video tracking bij bijna alle deelnemende kunstenaars een onderzoeksgebied is, het zou denk ik goed zijn als er voor een volgende editie van het lab in zo’n infrarood-setup wordt geïnvesteerd.’


Marjolein Vogels en Coralie Vogelaar

Biasino: ‘Bij Marjolein en Coralie heb ik maar een dag kunnen helpen omdat ze er pas vanaf de tweede week waren. Ook zij werken met Kinect, en hun zoektocht is dat ze er 3d-sculpturen van bewegende lichamen van willen maken. De Kinect ‘leest’ een ruimte door infrarood licht te projecteren en terug te lezen waar dat licht gereflecteerd wordt. Het resultaat is voor hen nu echter net wat te ruw en bovendien is de apparatuur moeilijk op te zetten. Ik heb dus met ze nagedacht over andere softwarematige oplossingen.

Eigenlijk denk ik dat ze al flink geholpen zijn door de nieuwe versie van Kinect, die volgens ingewijden later dit jaar uitkomt. Die editie is er veel meer op gericht om een gedetailleerde scan van een hele ruimte, inclusief de objecten erin, te kunnen maken.’


Gertjan Biasino

Gertjan Biasino

Biasino: ‘Een van de dingen waar ik tegenaan loop is dat het voorbereiden van de preparaten, en dus van het beeld, veel tijd kost: hoe kan ik die tijd voor het publiek invullen zodat het interessant blijft? Ik heb deze week daarom onder andere bekeken hoe we de scherpstelling van het beeld van de microscoop kunnen laten reageren op bepaalde geluiden van de muziek. Ik werk nu all een tijdje met deze microscoop en ik heb hem omgebouwd met een stappenmotor, die hem in heel kleine bewegingen op en neer kan laten bewegen. Maar om hem horizontaal te laten bewegen heb ik nog twee van die motoren nodig, eentje voor de x-as en eentje voor de y-as, maar die zijn peperduur. Ik moet dus gaan kijken hoe ik dat betaalbaar kan maken, door subsidiëring of sponsoring. Ik wilde de oorspronkelijke microscoop niet kapotmaken, dus het hele systeem is (de)monteerbaar – dat heeft een jaar geduurd voordat ik dat in orde had!’


Marte Boneschansker en Geartsje van der Zee

Marte Boneschansker

Foto © Marten de Paepe

Aangezien Boneschansker vooral met haar eigen team werkte met weinig input van Biasino en Malone, sprak ik met geluidsontwerper Dennis Slot over de technische uitdagingen voor de nieuwe voorstelling TOURIST. ‘De moeilijkheid is dat je snel kan verzanden in het uitzoeken van technische dingen en uit het oog verliest welk verhaal je eigenlijk wilt vertellen. We zoeken daarom naar een canvas waarbinnen Marte dingen kan uitproberen, een soort real life game engine. Tim de Paepe van collectief playField. had voor hun voorstelling The human dance een systeem ontwikkelt waarbinnen de audio reageert op de afstand tussen de toeschouwers en hun positie in de ruimte. Als geluidontwerper heb ik me vervolgens gericht op hoe het geluid dan op die input reageert – hoe draagt de auditieve wereld bij aan het verhaal dat Marte wil vertellen?

Het verloop van tijd was een belangrijk onderdeel van de zoektocht: moet de audio stoppen als het publiek niet op de juiste plaats is om het te horen, of loopt het gewoon door? We lopen er nu tegenaan dat er bij grotere groepen bezoekers er meer rekenkracht vanuit de computers nodig is om al die input simultaan te kunnen verwerken. Daarnaast zoeken we naar manieren waarop de software geluidsovergangen tussen verschillende ruimtes kan maken, dat is nu nog wat abrupt.’


Willem de Bruin en Toon Rooijmans

Ook Rooijmans en zijn team werkten redelijk onafhankelijk van de input van Biasino en Malone. ‘Voor ons onderzoek zijn we een nauwe samenwerking aangegaan met het bedrijf Focus Technologies, die gespecialiseerd zijn in systemen voor volgspots, die de positie van de performer bepalen en die data met een lichtsysteem laten communiceren.’ Jeroen Reeskamp van Focus Technologies wijst in de ruimte naar de verschillende tracking devices, die op verschillende hoogtes zijn opgehangen. ‘Het is voor ons ook een interessante uitdaging, want Willem en Toon vragen veel meer van ons systeem dan alleen het volgen van de performer. Ze willen de visuals ook door Willems bewegingen laten aansturen, wat een veel nauwkeurigere registratie van de performer vraagt.’

Rooijmans: ‘Het album Man in nood gaat heel sterk over heden en verleden, het is een terugblik op een leven en ook een blik vooruit. Je zou die tijdlijn bij voorbeeld kunnen visualiseren, en Willem met zijn bewegingen heen terug laten spoelen, zodat hij constant in verbinding is met en in controle is van zijn verhaal.’


© 2019 Performance Technology Lab

Vimeo Facebook